Некаторыя катэгорыі падаткаплацельшчыкаў у Беларусі могуць зэканоміць на падатках, скарыстаўшыся так званымі падатковымі вылікамі. Падатковы вылік – гэта сума, на якую змяншаецца падатковая база, а падатковая база – гэта сума сродкаў, з якой трэба заплаціць падатак. Меншая база – меншая сума абавязковага плацяжу.

Разгледзім просты прыклад. Ваша зарплата складае 1000 рублёў, з яе трэба заплаціць 13% падаходнага падатку – гэта 130 рублёў. Дапусцім, што вы маеце права на падатковы вылік 150 рублёў. Значыць, падатковая база складзе 850 рублёў, а сума падатку да выплаты паменшыцца да 110,5 рублёў.

У Беларусі існуе 4 тыпу падатковых вылікаў:

• стандартныя

• прафесійныя

• сацыяльныя

• маёмасныя

Спынімся на іх падрабязней.

Стандартныя падатковыя вылікі

Такія вылікі даступны шырокай катэгорыі плацельшчыкаў падаходнага падатку. Напрыклад, калі ў 2020 годзе ваш штомесячны даход не перавышаў 709 рублёў, вы маеце права на падатковы вылік 117 рублёў. Калі ў вас ёсць няпоўнагадовае дзіця, можна разлічваць на падатковы вылік у 34 рублі, а калі вы выхоўваеце яго ў адзіночку – 65 рублёў. Чым больш у вас утрыманцаў і чым складанейшая сітуацыя, тым большыя будуць і падатковыя вылікі.

Стандартныя падатковыя вылікі прадугледжаны таксама для пацярпелых ад катастрофы на Чарнобыльскай АЭС, Герояў Беларусі, ветэранаў і іншых катэгорый плацельшчыкаў. Поўны спіс і ўсе падрабязнасці можна знайсці ў Падатковым кодэксе або даведацца ў сваёй бухгалтэрыі.

Прафесійныя падатковыя вылікі

Такія вылікі звязаны з расходамі, якія некаторыя катэгорыі плацельшчыкаў могуць мець падчас ажыццяўлення сваёй прафесійнай дзейнасці. Прафесійны вылік могуць атрымаць індывідуальныя прадпрымальнікі, адвакаты, натарыусы, людзі, якія атрымліваюць ўзнагароджанне за стварэнне твораў навукі або мастацтва.

Напрыклад, калі індывідуальны прадпрымальнік, для таго каб ажыццяўляць дзейнасць і зарабляць грошы, павінен арандаваць офіс за 300 рублёў у месяц, то падатковая база будзе паменшаная на гэтыя 300 рублёў. Калі яшчэ 200 рублёў было патрачана на якое-небудзь неабходнае абсталяванне – іх таксама можна адняць з падатковай базы. Галоўнае, даць пацвярджаючыя дакументы.

Сацыяльныя падатковыя вылікі

Такія вылікі звязаны з атрыманнем першай адукацыі (вышэйшай, сярэдне-спецыяльнай або прафесійна-тэхнічнай) і са страхавымі ўзносамі.

Калі дзіця грамадзяніна або сам грамадзянін атрымліваюць першую вышэйшую адукацыю на платнай аснове, то можна зэканоміць 13% ад сумы, выплачанай за навучанне. Улічваючы, што гаворка звычайна ідзе аб буйных сумах, эканомія на падатках можа быць размеркавана на некалькі месяцаў.

Дапусцім, плата за навучанне складае 3000 рублёў. А даход студэнта або яго бацькі – 800 рублёў у месяц. Гэта азначае, што пасля ажыццяўлення аплаты за навучанне падаходны падатак наогул не будзе збірацца на працягу 3-х месяцаў (3х800 = 2400), а на чацвёрты месяц падатковая база складзе ўсяго 200 рублёў (3000-2400 = 600, 800-600 = 200) . Вось з гэтых пакінутых 200 рублёў ужо будзе брацца стандартны падатак 13%. Такім чынам, за чатыры месяцы ў дадзеным выпадку сума выплачанага падаходнага падатку складзе ўсяго 26 рублёў, а эканомія на падатках – 390 рублёў.

Таксама сацыяльнымі падатковымі вылікамі могуць скарыстацца тыя, хто заключыў дагаворы добраахвотнага медыцынскага страхавання, добраахвотнага страхавання жыцця або дадатковай пенсіі. У гэтым выпадку падатковая база змяншаецца на суму штомесячнага плацяжу па пералічаных дагаворах добраахвотнага страхавання. Плаціце за паслугі страхоўшчыкаў 200 рублёў у месяц – эканоміце на падаходным падатку 26 рублёў (200х0,13 = 26).

Маёмасныя падатковыя вылікі

Права на такія вылікі маюць тыя, хто знаходзіцца на ўліку маючых патрэбу ў паляпшэнні жыллёвых умоў і нясе звязаныя з гэтым расходы: напрыклад, будуе дом, ажыццяўляе аддзелку ўжо пабудаванай кватэры, або, да прыкладу, плаціць па жыллёвым крэдыце. Для такіх плацельшчыкаў падатковая база будзе паменшаная на ўсю суму плацяжоў, звязаных з паляпшэннем жыллёвых умоў. Патрацілі 500 рублёў – зэканомілі на падаходным падатку 65 рублёў, патрацілі 2000 рублёў – зэканомілі 260.

Калі ў мінулым вы пабудавалі кватэру будучы на ўліку маючых патрэбу ў паляпшэнні жыллёвых умоў, але не скарысталіся правам на падатковы вылік – можна зрабіць гэта ў любы момант у будучым. Зразумела, права на вылік і памер панесеных выдаткаў неабходна будзе пацвердзіць дакументамі.

Праверце сябе! Прапануем вам адказаць на некалькі пытанняў, якія дапамогуць ацаніць вашу фінансавую граматнасць, даведацца свае прабелы і вызначыць далейшыя крокі для павышэння сваіх кампетэнцый ў фінансавай сферы. Гэта проста, цікава і карысна!
Што вы ведаеце аб падатках?

Якія віды падаткаў вы ведаеце? Хто мае права на льготнае падаткаабкладанне? Сума выплачаных вамі падаткаў залежыць ад шматлікіх фактараў: даходаў, трат, нават ладу жыцця.