Пры выкарыстанні інфармацыі, размешчанай на сайце fingramota.by, спасылка на сайт абавязковая!

Развіццё фінансавага рынку
Лізінг

Калі пра крэдыты насельніцтву краіны вядома ўжо практычна ўсё: як браць, колькі плаціць і дзе шукаць падводныя камяні, то паняцце лізінгу выглядае не такім знаёмым.

Асноўнай прычынай такой сітуацыі з'яўлялася недаступнасць лізінгавых здзелак для насельніцтва не для прадпрымальніцкіх мэтаў.

Лізінг быў даступны толькі юрыдычным асобам і індывідуальным прадпрымальнікам. Зараз, з прыняццем Указа Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь № 99 "Аб пытаннях рэгулявання лізінгавай дзейнасці" з 1 верасня 2014 г. заключэнне дагавораў лізінгу можа ажыццяўляцца і з фізічнымі асобамі. Такім чынам, для насельніцтва з'яўляецца альтэрнатыўная крыніца задавальнення попыту на доўгатэрміновае фінансаванне, у прыватнасці набыцця жылля, транспарту і іншых тавараў працяглага карыстання.

Нягледзячы на тое, што прырода паняццяў "крэдыту", "лізінгу" і "арэнды" падобная - атрыманне дарагога тавару, не маючы на руках неабходнай сумы - існуюць іх адрозненні.

Дык што ж такое лізінг і якое яго адрозненне ад крэдыту і арэнды?

Большасць спажыўцоў сутыкалася з праблемай набыцця дарагога тавару пры недастатковасці асабістых сродкаў. Для яе вырашэння можна скарыстацца наступнымі варыянтамі набыцця дадзенага тавару:

1. у крэдыт;

2. у лізінг;

3. у арэнду.

Разгледзім перавагі і недахопы пазначаных варыянтаў. Такім чынам, спажывец набывае дарагі тавар у крэдыт.

У дадзеным выпадку грамадзянін займае грошы ў банка і выплачвае яму на працягу пэўнага крэдытнай дамовай тэрміну суму асноўнага доўгу і працэнты за карыстанне гэтымі грашыма. Пры гэтым істотным момантам пры заключэнні крэдытнага дагавора з банкам з'яўляецца тое, што набыты за кошт грошай банка тавар становіцца ўласнасцю грамадзяніна.

Часам ўмовамі дагавора могуць быць прадугледжаны некаторыя абмежаванні па распараджэнні дадзенай маёмасцю да поўнага пагашэння запазычанасці.

Такім чынам, асноўнай перавагай набыцця фізічнай асобай дарагога тавару ў крэдыт з'яўляецца пераход права ўласнасці на набыты тавар з моманту яго набыцця.

Варта адзначыць, што на сённяшні дзень попыт насельніцтва на крэдыты істотна знізіўся. Гэта звязана з досыць высокімі працэнтнымі стаўкамі на дадзеныя рэсурсы. У такіх умовах для фізічных асоб добрай альтэрнатывай набыцці дарагога тавару ў крэдыт бачыцца яго набыццё на ўмовах лізінгу.

Такім чынам, лізінг – гэта здзелка па набыцці канкрэтнага тавару лізінгавай арганізацыяй для пакупніка (грамадзяніна, індывідуальнага прадпрымальніка, або юрыдычнай асобы) па яго даручэнні.

Пры набыцці тавару ў лізінг, грамадзянін звяртаецца ў лізінгавую арганізацыю з просьбай набыць для яго асабістага карыстання канкрэтны тавар у канкрэтнага прадаўца і заключае дагавор лізінгу з лізінгавай арганізацыяй. Пры гэтым істотнай умовай дагавора куплі-продажу тавару, набытага для перадачы ў лізінг, з'яўляецца ўказанне на тое, што тавар прызначаны для перадачы па дамове лізінгу. З моманту заключэння дагавора лізінгу лізінгавая арганізацыя з'яўляецца лізінгадаўцам, грамадзянін, для якога набываецца тавар, – лізінгаатрымальнікам, а набываны тавар – прадметам лізінгу. Лізінгавая арганізацыя купляе для лізінгаатрымальніку абраны ім тавар альбо за кошт сваіх уласных сродкаў або прыцягвае для гэтага банкаўскі крэдыт (або пазыку ад юрыдычных асоб), а затым перадае гэты тавар у часовае валоданне і карыстанне лізінгаатрымальніку. У залежнасці ад жадання грамадзяніна дагавор лізінгу можа быць заключаны з правам выкупу (або абавязкам) прадмета лізінгу і без яго. Пры гэтым на працягу дзеяння дагавора лізінгу права ўласнасці на набыты тавар застаецца ў лізінгавай арганізацыі. Лізінгаатрымальнік, у нашым выпадку грамадзянін, выплачвае лізінгавай арганізацыі лізінгавыя плацяжы, а ў канцы тэрміну лізінгу, калі тавар набываецца ім ва ўласнасць, – выкупны кошт. Толькі пасля выплаты ўсіх лізінгавых плацяжоў і выкупнога кошту прадмета лізінгу права ўласнасці пераходзіць лізінгаатрымальніку.

Менавіта ў праве ўласнасці і заключаецца асноўнае адрозненне паміж лізінгам і крэдытам, паколькі пры лізінгу грамадзянін (лізінгаатрымальнік) на працягу ўсяго тэрміну лізінгу карыстаецца таварам, і права ўласнасці пераходзіць да яго толькі пры выплаце ўсіх лізінгавых плацяжоў і выкупнога кошту прадмета лізінгу.

Разам з тым, нягледзячы на тое, што прадмет лізінгу не з'яўляецца ўласнасцю лізінгаатрымальніка, набыццё маёмасці ў лізінг мае шэраг пераваг у параўнанні з атрыманнем крэдыту.

Па-першае, патрабаванні да лізінгаатрымальніку пры лізінгу менш жорсткія (у параўнанні з патрабаваннямі, што прад'яўляюцца банкамі да патэнцыйных крэдытаатрымальнікаў).

Па-другое, у дамове лізінгу можна прадугледзець больш гнуткія ўмовы разліку па лізінгавых плацяжах, а працэдура ўнясення змяненняў у графік з'яўляецца больш простай.

Па-трэцяе, маёмасць, набытая на ўмовах лізінгу, паколькі не з'яўляецца ўласнасцю лізінгаатрымальніка, не можа быць аб'ектам для арышту або канфіскацыі яго крэдыторамі пры ўзнікненні розных спрэчак.

Акрамя таго, стаўкі па здзелках лізінгу могуць быць ніжэй за стаўкі па банкаўскіх крэдытах. У прыватнасці, лізінгавая арганізацыя можа набыць неабходны тавар як за свае ўласныя сродкі, так і за кошт банкаўскага крэдыту. Стаўкі па доўгатэрміновых крэдытах (звыш 1 года) для юрыдычных асоб сёння ніжэй, чым для фізічных асоб. Так, фактычна за студзень – жнівень 2014 года стаўка па крэдытах для юрыдычных асобаў склала 30,6 адсотка, для насельніцтва - 36,8 працэнта. Адпаведна, у лізінгавай арганізацыі больш магчымасцяў атрымаць банкаўскія крэдыты на больш выгадных умовах у параўнанні з фізічнымі асобамі, якія апрыёры выступаюць больш рызыковым сегментам для банкаў.

Лізінгадаўца мае магчымасць набыць і ў далейшым абслугоўваць (страхаваць, рамантаваць) прадмет лізінгу па больш нізкаму кошту, чым калі б гэтыя ж выдаткі нёс сам грамадзянін пры набыцці маёмасці за кошт крэдыту.

Аднак на сённяшні дзень для шырокай запатрабаванасці лізінгу маецца істотны фактар, які стрымлівае. Гэта неабходнасць выплаты ПДВ (падатак на даданую вартасць) з сум выплачаных лізінгавых плацяжоў і выкупнога кошту прадмета лізінгу, тады як плацяжы па крэдытах вызваленыя ад гэтага падатку. Гэта значыць, фізічная асоба, набываючы, да прыкладу, аўтамабіль за кошт банкаўскага крэдыту, выплачвае толькі суму ПДВ, уключаную прадаўцом у кошт рэалізуемана транспартнага сродку, у той час як набываючы яго ў лізінг, акрамя ПДВ, уключанага ў кошт аўтамабіля, неабходна выплаціць таксама і ПДВ, якім абкладаюцца лізінгавыя плацяжы.

У выніку адбываецца істотнае падаражэнне кошту набытага ў лізінг тавару. У гэтай сувязі па ініцыятыве Нацыянальнага банка Міністэрствам фінансаў сумесна з Міністэрствам па падатках і зборах падрыхтаваны змены ў Падатковы кодэкс, якія прадугледжваюць вызваленне ад ПДВ лізінгавых плацяжоў у часцы ўзнагароджання (даходу) лізінгадаўца і інвестыцыйных выдаткаў лізінгадаўца, за выключэннем інвестыцыйных выдаткаў, уключаных у кошт прадмета лізінгу.

Вызваленне ад ПДВ для фізічных асоб будзе спрыяць фактычнаму выраўноўванню ўмоў падаткаабкладання аперацый лізінгу і крэдытавання, што дазволіць грамадзянам набываць жыллё, нерухомасць, прадметы працяглага карыстання ў лізінг на больш выгадных умовах.

Яшчэ адным варыянтам атрымання дарагога тавару пры адсутнасці дастатковага аб'ёму сродкаў з'яўляецца арэнда

Так, пры наяўнасці ў арэндадаўца патрабаванага грамадзяніну тавару заключаецца дагавор арэнды. Выключнай адзнакай лізінгу ад арэнды з'яўляецца тое, што пры лізінгу прадмет купляецца лізінгавай арганізацыяй для канкрэтнага атрымальніка, а пры арэндзе прадмет ўжо ёсць у наяўнасці ў арэндадаўца, гэта значыць яго купля адбылася да моманту звароту грамадзяніна і ніяк з ім не звязаная. Гэта значыць, грамадзянін бярэ ў арэнду той тавар, які ўжо ёсць у наяўнасці ў арэндадаўца. Уласнікам дадзенага тавару таксама з'яўляецца арэндадаўца.

Таксама варта адзначыць, што ў выпадку, калі дагавор лізінгу не прадугледжвае пасля яго заканчэння выкуп прадмета лізінгу, то тавар (прадмет лізінгу) вернуты лізінгадаўцу можа быць здадзены ў арэнду. Такім чынам, асноўнай вартасцю арэнды з'яўляецца яе кошт, яна, як правіла, ніжэй кошту крэдыту і лізінгу. Аднак істотным недахопам гэтага віду набыцця тавару з'яўляецца тое, што дадзены тавар можа не ў поўнай меры адпавядаць патрабаванням спажыўца, а таксама не з'яўляцца новым (толькі што набытым).

Яшчэ адным важным адрозненнем лізінгу ад арэнды з'яўляецца той, што пры лізінгу прэтэнзіі па якасці, камплектнасці прадмета лізінгу (iншым патрабаванням, што вынікаюць з дамовы куплі-продажу прадмета лізінгу) могуць прад'яўляцца да прадаўца самім лізінгаатрымальнікам, тады як пры арэндзе – толькі арэндадаўцам.

З разгледжаных вышэй варыянтаў кожны спажывец сам абярэ найбольш прымальны для яго. Але, адказваючы на пытанне ці патрэбны ў прынцыпе насельніцтву лізінг і ці будуць гэтыя аперацыі карыстацца попытам, безумоўна можна адказаць, што лізінг не для прадпрымальніцкіх мэтаў ўяўляецца перспектыўным пры задавальненні найбольш сацыяльна значных патрэбаў для фізічных асоб, якія не ажыццяўляюць прадпрымальніцкую дзейнасць. Гэта, напрыклад, набыццё жылля, аўтамабіляў, дарагой бытавой тэхнікі.

Краўдфандзінг

Свет не стаіць на месцы, а рухаецца наперад з фантастычнай хуткасцю. Таму часам хуткасць нараджэння новых крэатыўных ідэй значна перавышаюць тыя магчымасці, у першую чаргу фінансавыя, якія існуюць у людзей, у галовах якіх гэтыя ідэі нарадзіліся.

Калі ў ініцыятараў недастаткова тых ці іншых рэсурсаў для рэалізацыі сваіх ідэй застаецца спадзявацца толькі на тое, што хто-небудзь гэтыя рэсурсы адшукае і прадаставіць ім у карыстанне. Як правіла, такімі людзьмі выступаюць інвестары. Адной з своеасаблівых формаў фінансавай падтрымкі арыгінальных ідэй і праектаў, таксама адной з формаў інвеставання і з'яўляецца краудфандзінг. Па сваёй сутнасці краудфандзінг з'яўляецца формай сумеснага фінансавання той ці іншай ініцыятывы вялікай колькасцю параўнальна дробных інвестараў (як правіла, фізічных асоб).

Такое паняцце як краудфандзінг мае глыбокія карані ў многіх культурах. Правобраз краудфандзінга - гэта талака (форма сельскай ўзаемадапамогі). Краудфандзінг - гэта сучасная талака, аднак асноўным рэсурсам краудфандзінга з'яўляюцца фінансавыя сродкі, а месцам збору гэтых фінансавых сродкаў - Інтэрнэт.

Вызначымся з тэрмінамі. Калі малады і крэатыўны праект выходзіць на спецыялізаваны краудфандзінгавы рэсурс у Інтэрнэце для збору фінансавых сродкаў, то гэта называецца краудфандзінгавай кампаніяй (funding campaign). Ініцыятары правядзення краудфандзінгавай кампаніі называюцца стваральнікамі праекта (projects creators). З іншага боку, людзі, якія аказваюць фінансавую падтрымку краудфандзінгавым кампаніям, называюцца спонсарамі (backers) або прыхільнікамі (supporters). Спонсары, якія падтрымліваюць краудфандзінгавую кампанію, не з'яўляюцца інвестарамі, так як, як правіла, яны не ўкладваюць грошы ў якой-небудзь актыў у надзеі на тое, што яго кошт з часам вырасце. У некаторых праектах іх можна назваць проста пакупнікамі, у некаторых дабрачынцамі.

У цяперашні час існуе некалькі асноўных формаў краудфандзінга. Краудфандинг, які базуецца на прынцыпе папярэдняга продажу. Спонсары, якія ўдзельнічаюць у такім праекце, па сутнасці, проста ўносяць перадаплату за прадукт ці паслугу, якія з'явяцца ў будучыні. Гэта значыць, па сутнасці, спонсары проста авансуюць прадаўца, а прадавец у сваю чаргу гарантуе спонсару продаж тавару або аказанне паслугі па факце паспяховага завяршэння праекта: не проста паспяховага збору грошай у рамках краудфандзінгавай кампаніі, а менавіта паспяховага завяршэння праекта, гэта значыць па факце рэальнага выпуску тавару. Краудфандинг, які базуецца на прынцыпе атрымання льгот. Пры дадзеным тыпе краудфандзінга спонсары атрымліваюць шэраг унікальных льгот (згадка ў спісе спонсараў, нанясенне лагатыпа спонсара на канчатковую прадукцыю, эксклюзіўная сустрэча з удзельнікамі праекта і да т.п.). У абмен на фінансавую падтрымку каманда праекта распрацоўвае спіс ільгот і прывілегій рознай значнасці, якія спонсар можа набыць. Краудфандинг, які, па сутнасці, сваёй з'яўляецца дабрачыннасцю, так як ільготы з'яўляюцца чыста намінальнымі і маюць толькі эмацыйную састаўляючую. Як правіла, такая форма краудфандинга выкарыстоўваецца пры фінансаванні сацыяльных праектаў, праектаў звязаны з мастацтвам. Часцяком каманды праекта смешываюць формы краудфандинга, у выніку чалавек не толькі ўносіць прадаплату за канчатковы тавар, але і атрымлівае тую ці іншую эксклюзіўную ільготу ў залежнасці ад сумы, якую ён унёс на падтрымку праекта.

Для арганізацыі краудфандинговых кампаній створаны спецыялізаваныя пляцоўкі, такія як, напрыклад, Kickstarter.com або ulej.by. Як правіла, кампанія праекта размяшчаецца на краудфандинговой пляцоўцы на пэўны тэрмін. Калі за названы тэрмін кампанія не змагла сабраць заяўленыя сродкі, то кампанія анулюецца і сродкі вяртаюцца спонсарам.

Форэкс

Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 4 чэрвеня 2015 г. № 231 "Аб ажыццяўленні дзейнасці на пазабіржавым рынку Форэкс" закліканы вывесці з ценю ў айчыннае прававое поле аперацыі грамадзян і юрыдычных асоб на пазабіржавым рынку Форэкс.

Дзяржаўным органам адказным за рэгуляванне аперацый на пазабіржавым рынку Форэкс вызначаны Нацыянальны банк з шырокім пералікам паўнамоцтваў у гэтай сферы. У сукупнасці нормы Указа накіраваны на стварэнне сістэмы дзяржаўнага рэгулявання дзейнасці форэкс-кампаній і кантролю за імі.

Прыняцце Указа будзе садзейнічаць вырашэнню наступных задач:

  • развіццю нябанкаўскага сектара айчыннага фінансавага рынку;
  • стварэнню эканамічнага стымулу для рэгістрацыі форэкс-кампаній у Рэспубліцы Беларусь;
  • вяртанню у краіну сродкі грамадзян, якія абгортваюцца на рынку Форэкс за мяжой;
  • павышэнню прававой абароненасці грамадзян пры правядзенні аперацый на пазабіржавым рынку Форэкс за кошт выпрацоўкі выразных правіл; 
  • фарміраванню здаровай канкурэнцыі паміж форэкс-кампаніямі;
  • павышэнню празрыстасці дадзенага сегмента фінансавага рынка;
  • зніжэнню рызыку з'яўлення ашуканцаў і фінансавых пірамід;
  • прыцягненню ў краіну замежнага капіталу;
  • павышэнню ёмістасці фінансавага рынку Рэспублікі Беларусь за кошт сродкаў грамадзян-кліентаў форэкс-кампаній.

Сутнасць аперацый якія праводзяцца на пазабіржавым рынку Форэкс складаецца ў зняволенні ў рэжыме рэальнага часу з выкарыстаннем Інтэрнэту і спецыяльнага праграмнага забеспячэння, якое прадастаўляецца форэкс-кампаніяй, здзелак на змяненне ў часе цаны базавага актыву (напрыклад, цаны замежнай валюты, выяўленай у іншай замежнай валюце).

Здзелкі складаюцца з двух частак – адкрыццё і закрыццё пазіцыі, і не прадугледжваюць правоў і не ўсталёўваюць абавязкаў бакоў па куплі (продажы) базавага актыву, але ствараюць абавязак выплаціць (права атрымаць) суму розніцы паміж цаной базавага актыву ў момант адкрыцця пазіцыі і цаной базавага актыву ў момант закрыцця пазіцыі. Такія аперацыі называюць безпаставачнымі. Базавымі актывамі па аперацыях з безпаставачнымі пазабіржавым фінансавымі інструментамі могуць выступаць замежная валюта, каштоўныя металы, каштоўныя паперы, нафта і інш. У Рэспубліцы Беларусь пералік магчымых базавых актываў вызначаны Саветам Міністраў Рэспублікі Беларусь сумесна з Нацыянальным банкам.

Акрамя таго аперацыя з безпаставачнымі пазабіржавым фінансавымі інструментамі можа ажыццяўляцца ў дачыненні да сукупнасці базавых актываў. Згодна з Указам праводзіць аперацыі на пазабіржавым рынку Форэкс могуць банкі, нябанкаўскія крэдытна-фінансавыя арганізацыі, форэкс-кампаніі і Нацыянальны форэкс-цэнтр. А быць іх кліентамі могуць любыя фізічныя і юрыдычныя асобы, у тым ліку і нерэзідэнты Рэспублікі Беларусь. 

КУРСЫ валют

17.07.18 18.07.18
EUR Еўра 2,3066 2,3183
USD Долар ЗША 1,9725 1,9766
RUB 100 Расійскіх рублёў 3,1678 3,1652
Кошык валют (USD, EUR, RUB) 0,2582
Правер сваю фінансавую дасведчанасць

Навіны

Форум інавацыйных ідэй "Тэрыторыя фінансавай граматнасці"

21.06.2018

19 чэрвеня на базе Дзяржаўнай установы адукацыі "Акадэмія паслядыпломнай адукацыі" прайшоў форум інавацыйных ідэй "Тэрыторыя фінансавай граматнасці".

Актуальная інфармацыя

Пераможцы конкурсу на лепшую работу па эканамічнай тэматыцы сярод студэнтаў ВНУ

31.05.2018

У Нацыянальным банку 31 мая 2018 года адбыўся фінал конкурсу на лепшую курсавую работу па эканамічнай тэматыцы сярод студэнтаў ВНУ.

Навучальнае відэа

Аляксандра Герасіменя аб банкаўскіх дэпазітах

Які крэдыт сапраўды таннейшы?

З уступленнем у сілу новага Банкаўскага кодэкса ў Беларусі былі "знішчаны" ўсе камісіі па крэдытах, якія раней часта прапаноўвалі асобныя банкі. Аднак поўнай празрыстасці чакаць не выпадае. Так ці іначай банкі будуць імкнуцца ўзяць грошы хаця б за што-небудзь. Тым больш паказваць у рэкламе завоблачныя стаўкі нікому не захочацца.

Калі вы хочаце выбраць найбольш выгадны і прымальны для вас крэдыт (калі, дарэчы, ён сапраўды патрэбны і без яго ніяк не абысціся), то неабходна звяртаць увагу не толькі на стаўку, якую вам прапануюць. 

Заўсёды пытайцеся наконт усіх выплат, якія вы павінны будзеце зрабіць, калі прыходзіце ў банк па крэдыт (незалежна ад таго, які гэта крэдыт, — спажывецкі, на картку, экспрэс-крэдыт, крэдыт на нерухомасць і аўтамабіль). Гэта могуць аказацца: плата за афармленне дакументаў, за выпуск крэдытнай карткі, страхаванне, за зняцце наяўных сродкаў і гэтак далей. Будзьце пільнымі.

Беражы крэдытную гісторыю з самага пачатку

Знайсці сёння чалавека, жыццёвы "анамнез" якога ні быў бы абцяжараны хаця б адным крэдытам, справа не з простых.

Як спланаваць уласны бюджэт?

1. Неабходна вызначыць, якія даходы ёсць у сям’і, гэта значыць тыя сродкі, якія маюцца ў вашым распараджэнні ці будуць мецца. Напрыклад, зарплата, даходы ад укладаў і г.д.

2. Варта распісаць і ўлічыць усе выдаткі, размеркаваўшы іх на абавяз- ковыя (неабходныя) і неабавязковыя.

3. Наступны крок — супаставіць даходы і выдаткі. Калі даходаў больш, чым выдаткаў, то гэта значыць, што вы на правільным шляху і можаце вы- карыстоўваць гэтую розніцу на датэрміновае пагашэнне крэдыту, на доўгатэрміновае планаванне, зберажэнні. Калі расходаў больш, чым даходаў, то неабходна старанна ацаніць свае неабавязковыя выдаткі і па максімуме скараціць іх, каб даходы зраўняліся з выдаткамі. І ў далейшым неабходна строга кантраляваць свае даходы і выдаткі.

Для складання бюджэту на больш доўгі тэрмін патрабуецца ўлічыць яшчэ такія фактары, як эканамічная сітуацыя ў краіне, інфляцыя. Складанне сямейнага бюджэту і яго выкананне прывядзе да эканоміі пэўнай колькасці грошай, якія пасля будуць неабходныя для рэалізацыі жыццёвых мэт. Міжнародныя спецыялісты раяць 5—10% ад даходу адкладаць, фарміруючы тым самым падушку бяспекі сям’і. У кожнай сям’і падушка бяспекі павінна складаць 3-4 штомесячныя бюджэты. Бо заўсёды ёсць незапланаваныя выдаткі. У сярэднім збалансаваны бюджэт сям’і выглядае наступным чынам:

— 50—60% — абавязковыя плацяжы, пакупка рэчаў, неабходных для жыцця;

— 20—30% — забавы, падарожжы, адпачынак;

— 10—20% — зберажэнні (рэзервовы фонд; сродкі для далейшага інвеставання; назапашванне пэўнай сумы на якую-небудзь глабальную куплю; пенсійныя зберажэнні і інш.).

Як выбраць крэдыт?

Рашэнне аб звароце за крэдытам павінна прымацца сур'ёзна і ўзважана. Падумайце і яшчэ раз крытычна ацаніце неабходнасць звяртацца за крэдытам. Пажадана, каб крэдыт браўся на сапраўдна неадкладныя і абгрунтаваныя мэты. Ва ўсіх астатніх выпадках лепш накапіць. Але ў жыцці бываюць такія сітуацыі, калі без дадатковых грашовых паступленняў немагчыма вырашыць тую ці іншую важную праблему і неабходнасць узяць крэдыт прызнаецца надзённай.

Перад падпісаннем крэдытнага дагавора старанна вывучыце яго. Ніколі не падпісвайце паперы не чытаючы! Уважліва і ўдумліва чытайце ўсе пункты крэдытнага дагавора! У гэтых мэтах, па магчымасці, вазьміце крэдытны дагавор дадому, больш уважліва вывучыце яго ўмовы, якія ўстанаўліваюць Вашы абавязкі, пераканайцеся, што крэдытны дагавор не ўтрымлівае умоў, пра якія Вам не вядома ці сэнс якіх Вам не ясны. Звярніце ўвагу, дапускаецца ці ўмовамі крэдытнага дагавора магчымасць датэрміновага пагашэння крэдыту. Часам банкі ва ўмовы крэдытнага дагавора ўключаюць пункты, якія змяшчаюць штрафныя санкцыі ці камісіі за датэрміновае пагашэнне крэдыту. Для ўсіх фінансавых устаноў агульным з'яўляецца патрабаванне Нацыянальнага банка: прадастаўляць кліенту поўную інфармацыю аб працэнтах па крэдыце, забароненыя «схаваныя» плацяжы і камісіі. У мэтах абароны правоў крэдытаатрымальнікаў маецца таксама патрабаванне аб тым, што змяненне ўмоў крэдытнага дагавора, якое цягне змяненне памеру працэнтаў за карыстанне крэдытам, магчыма толькі пасля заключэння дадатковага пагаднення з крэдытаатрымальнікам. У разе не згоды на змяненне ўмоў крэдытаатрымальніку прадастаўлена права датэрміновага пагашэння крэдыту. Пры гэтым тэрмін пагашэння не можа складаць менш за тры месяцы з дня прад'яўлення патрабавання аб датэрміновым вяртанні.